آيين نامه جلوگيري از تخريب و آلودگي غيرقابل جبران تالاب ها
هيأت وزيران در جلسه 17/ 11/ 1397 به پيشنهاد سازمان حفاظت محيط زيست و به استناد تبصره ماده (1) قانون حفاظت، احيا و مديريت تالاب هاي كشور – مصوب 1396 – آيين نامه جلوگيري از تخريب و آلودگي غيرقابل جبران تالاب ها را به شرح زير تصويب كرد:
ماده 1(اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند:
الف- قانون: قانون حفاظت، احيا و مديريت تالاب هاي كشور – مصوب 1396 – .
ب- سازمان: سازمان حفاظت محيط زيست.
پ- ستاد: ستاد ملي هماهنگي و مديريت تالاب هاي كشور.
ت- تالاب: تالاب هاي موضوع جدول شماره (1) پيوست اين آيين نامه كه تأييد شده به مهر دفتر هيأت دولت است و تمامي صخره هاي مرجاني، علف هاي دريايي، خورها، پهنه هاي گلي، سواحل صخره اي، جنگل هاي حرا و مصب رودخانه هاي حوضه خليج فارس و درياي عمان و مصب رودخانه هاي حوضه درياي خزر.
ث- نياز آبي محيط زيستي: آب مورد نياز براي حفظ ويژگي هاي تنوع زيستي و تأمين پايداري كاركردها و خدمات زيست بومي هر تالاب.
ج- حريم تالاب: حريم موضوع بند (ج) ماده (1) آيين نامه اجرايي تبصره (2) ماده (2) قانون اراضي مستحدث و ساحلي موضوع تصويب نامه شماره 3279/ ت36256ك مورخ 19/ 1/ 1387 .
چ- حريم بوم شناختي تالاب: زيستگاه هاي بلافصل تالاب كه حيات وحش تالابي بخشي از فعاليت خود را در آن انجام مي دهد يا در تعيين اصلي ترين خدمات تالاب نقش اساسي دارد.
ح- تخريب و آلودگي غيرقابل جبران تالاب: هرگونه فعاليت هاي انساني در بستر و حريم بوم شناختي كه منجر به تنزل برگشت ناپذير ارزش هاي بوم شناختي و كاركردهاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و زيستگاهي تالاب شود.
خ- پيت زار: بخشي از بستر تالاب كه مخلوط ناهمگني از مواد و بقاياي گياهي تجزيه شده را تشكيل مي دهد.
د- پايداري تالاب: حفظ مستمر ويژگي هاي محيطي و تنوع زيستي تالاب و ارائه خدمات و كاركردهاي متنوع آن براي جوامع انساني.
ذ- راهبردها و برنامه عمل ملي حفاظت و احياي تالابها: سند راهبردي بالادستي و برنامه عمل جامعي كه استفاده از رويكرد زيست بومي را در راستاي پايداري تالاب ها نهادينه نموده و اهداف كلي براي حفاظت و احياي تالاب ها و اقدامات اولويت دار و شيوه همكاري بين دستگاه هاي اجرايي ذي ربط و ذي نفعان را مشخص مي سازد.
ماده 2 – به منظور ايجاد هماهنگي در دستگاه هاي اجرايي ذي ربط و جلوگيري از خسارات ناشي از توسعه ناهماهنگ و ناپايدار بر تالاب ها و تضمين كاركرد پايدار تالاب ها، ستاد ملي هماهنگي و مديريت تالابهاي كشور به رياست معاون اول رييس جمهور و عضويت رييس سازمان (دبير)، وزيران نيرو، كشور، جهاد كشاورزي، صنعت، معدن و تجارت، راه و شهرسازي و امور خارجه و رييس سازمان برنامه و بودجه كشور، رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، استانداران استان هاي ذي ربط حسب مورد، رييس كميته ملي كنوانسيون رامسر، مرجع ملي كنوانسيون بين المللي مبارزه با بيابان زايي، يك نماينده از شبكه سمن هاي تالابي و دو نفر صاحب نظر با معرفي سازمان و تصويب ستاد تشكيل مي شود.
ماده 3(اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- وظايف ستاد به شرح زير است:
الف – هماهنگي بين دستگاه هاي ذي ربط و ساير ذي نفعان با هدف جلوگيري از تخريب و آلودگي تالاب ها و بهبود وضعيت تالاب هاي آسيب ديده.
ب – نظارت بر تأمين نياز آب محيط زيستي تالاب ها.
پ – تأييد نقشه راه و راهبردها و برنامه عمل ملي حفاظت و احياي تالاب ها كه توسط سازمان و با هدف حفظ و احياي تالاب هاي كشور تهيه مي شود.
ت- پيشنهاد اصلاح و تكميل الزامات قانوني جهت عملياتي شدن سند راهبردها و برنامه عمل ملي حفاظت و احياي تالاب ها به مراجع ذي ربط.
ث- ارزيابي عملكرد دستگاه ها در جهت اقدامات پيش بيني شده در سند راهبردها و برنامه عمل ملي حفاظت و احياي تالاب ها.
ج – نظارت عالي بر اجراي برنامه هاي مديريت زيست بومي تالاب ها و تعيين الزامات آن جهت رعايت در طرح هاي جامع، تفصيلي و هادي.
چ – تصويب دستورالعمل تعيين حريم بوم شناختي تالاب ها.
ح – تصويب دستورالعمل نحوه تشكيل و اداره جلسات ستاد.
تبصره (اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- شيوه نامه تعيين حريم بوم شناختي تالاب ها ظرف سه ماه پس از ابلاغ اين آيين نامه، توسط سازمان با همكاري وزارت جهاد كشاورزي تهيه و بعد از تصويب ستاد، ابلاغ مي گردد. حريم موضوع ماده (2) آيين نامه اجرايي تبصره (2) ماده (2) قانون اراضي مستحدثات و ساحلي – مصوب 1354 – موضوع تصويب نامه شماره 3279 /ت36256ك مورخ 19 /1 /1387 به قوت خود باقي است. تعيين حد بستر و حريم صخره هاي مرجاني و علف هاي دريايي و خورها بر عهده سازمان است.
ماده 4(اصلاحي 28ˏ01ˏ1398)- وزارت نيرو به منظور تأمين نياز آبي محيط زيستي تالاب ها كه توسط سازمان اعلام مي شود، ميزان سهم تالاب از ظرفيت آبي حوضه آبريز را با كميت و كيفيت مناسب و متناسب با شرايط اقليمي مختلف، با توزيع زماني معين و در اولويت دوم پس از تأمين آب شرب تخصيص مي دهد كه با همكاري دستگاه هاي ذي ربط و نظارت سازمان تأمين مي شود.
ماده 5- هرگونه بهره برداري و اقدامي كه به تشخيص سازمان منجر به تخريب و آلودگي غيرقابل جبران تالاب ها شود، ممنوع است و سازمان موظف است ضمن اخطار كتبي اصلاح يا توقف فعاليت در مهلت مشخص كه برابر دستورالعمل ابلاغي سازمان تعيين مي شود، نسبت به اعمال ماده (4) قانون در پايان مهلت مذكور با رعايت مفاد اين آيين نامه اقدام كند.
تبصره 1 (اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- صدور پروانه اكتشاف و بهره برداري معدني در تالاب هاي موضوع بند (الف) ماده (3) قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست – مصوب 1353 – با رعايت بند (چ) ماده (24) اصلاحي قانون معادن – مصوب 1390 – مستلزم مجوز شوراي عالي حفاظت محيط زيست مي باشد و در مورد ساير تالاب ها الزاماً منوط به اخذ تأييديه سازمان مي باشد.
تبصره 2 (اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- صدور پروانه جديد چراي دام در تالاب و حريم بوم شناختي تالاب هايي كه در پارك هاي ملي و آثار طبيعي ملي قرار دارند، ممنوع است و در ساير تالاب ها، تجديد مميزي و صدور پروانه جديد چراي دام در تالاب و حريم بوم شناختي آن توسط سازمان منابع طبيعي و آبخيزداري كشور منوط به تأييد سازمان است.
تبصره 3- دستگاه هاي اجرايي در انجام فعاليت ها و اقدامات قانوني خود مكلف به رعايت مفاد قانون و اين آيين نامه هستند.
ماده 6- نحوه محاسبه خسارات ناشي از تخريب و آلودگي غيرقابل جبران تالاب ها موضوع ماده (4) قانون به شرح زير است:
الف (اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- خسارت آلودگي ماهانه ناشي از تخليه فاضلاب در تالاب و آب هاي پذيرنده از حاصل ضرب عوامل زير براي آلاينده ترين عامل به تشخيص سازمان محاسبه مي شود:
1- حجم كل خروجي فاضلاب واحد آلاينده در ماه بر اساس نمونه مركب برحسب مترمكعب
2- ميزان آلودگي كه برابر است با غلظت هريك از آلاينده هاي اندازه گيري شده منهاي حد مجاز تقسيم بر حد مجاز مذكور هر آلاينده (مطابق جدول شماره (2) پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيأت دولت است.)
3- ضريب ريالي (مطابق جدول شماره (2) پيوست)
4- درجه حساسيت (مطابق جدول شماره (3) پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيأت دولت است.)
ب (اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- ميزان خسارت آلودگي ماهانه ناشي از دفع غيرصحيح مواد زايد جامد يا مايع از حاصل ضرب عوامل زير به دست مي آيد:
1- وزن پسماند آلاينده برحسب كيلوگرم
2- ضريب ريالي ( مطابق جدول شماره (4) پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيأت دولت است.)
3- ضريب حساسيت تالاب (مطابق جدول شماره (3) پيوست)
پ – ميزان خسارت تخريب حاصل از خاك برداري و خاك ريزي، برداشت غيرمجاز آب يا ممانعت از ورود آب به تالاب، زهكشي، چراي غيرمجاز و برداشت غيرمجاز علوفه، برداشت پيت، وارد كردن گونه هاي غيربومي مضر گياهي و جانوري، اقدامات منجر به مرگ و مير حيات وحش و آبزيان و از بين رفتن رستني ها، ايجاد حريق، از حاصل ضرب هر يك از عوامل تعيين شده در جدول شماره (5) پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيأت دولت است (فهرست اقدامات منجر به تخريب غيرقابل جبران تالاب ها و ضريب ريالي متناسب آنها) و ضريب حساسيت تالاب (مطابق جدول شماره (3) پيوست) تعيين مي شود.
تبصره 1 (اصلاحي 29ˏ10ˏ1400)- تمامي خسارات در رابطه با آلاينده هاي ناشي از تخليه فاضلاب و پسماند در حوضه آبخيز تالاب محاسبه مي شود.
تبصره 2- در صورت اصلاح استانداردهاي آلودگي منابع آب (موضوع جدول شماره (2) پيوست)، استانداردهاي مصوب جديد ملاك محاسبه خسارات خواهد بود.
تبصره 3- ضريب ريالي موضوع جداول شماره (2)، (4) و (5) پيوست، هر دو سال بر اساس نرخ رسمي تورم اعلامي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و بررسي هاي كارشناسي از سوي سازمان تعديل و اعلام مي شود.
معاون اول رئيس جمهور – اسحاق جهانگيري
>>> دانلود جداول پیوست <<<
شایان کریمی
حقوقدان و مشاور حقوقی | مدیر داخلی موسسه حقوقی دادمان نویسنده مطالب منتشر شده در این صفحه، با هدف ارائه اطلاعات حقوقی کاربردی و قابل فهم برای تمامی مخاطبان از عموم مردم تا فعالان حرفه ای حوزه حقوق. برای دریافت مشاوره، می توانید از راههای ارتباطی از جمله واتس آپ، ایمیل و سایر راه های معرفی شده استفاده فرمایید.
