مطالبه اجرت المثل ایام زناشویی یکی از حقوق ویژه ای است که شرع و قانون برای زنان در نظر گرفته و به طور کلی اگر زن در طول زندگی مشترک و در خانه همسر خود، کاری انجام دهد که موظف به انجام آن نیست، مستحق پاداشی است که به آن اجرتالمثل ایام زوجیت گفته میشود ،در این مقاله قصد داریم به طور مفصل با قوانین مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت و تمام شرایط تعلق اجرت المثل زناشویی به زوجه و در نهایت نحوه محاسبه تعیین میزان اجرت المثل ایام زناشویی بپردازیم ،با ما همراه باشید.
اجرت المثل ایام زناشویی چیست؟
به طور کلی هرگاه کسی از دیگری انجام کاری را بخواهد که وظیفه او نیست، اجرت انجام آن کار با آمر است. لذا در خانواده به موجب شرع و قانون حاکم بر جامعه ما، زن موظف به انجام امور منزل نیست. پس اگر مردی از زنش بخواهد کارهای منزل را انجام دهد و زن نیز قصدش از انجام آن کارها تبرعی ( مجانی) بودن نباشد، می تواند با طرح دعوی اجرت آن کارها (اجرت المثل ایام زناشویی) را دریافت نماید.
شرایط تعلق گرفتن و تعیین میزان اجرت المثل زوجه با دادگاه و کارشناس این امر می باشد که به طول مدت زندگی و کارهایی که زن انجام داده و مسائل دیگر که متخصصین می دانند بررسی و معین می گردد. اجرتالمثل يكي از حقوق ويژهاي است كه شرع و قانون براي زنان در نظر گرفته است. زن وظايف خاصي در زندگي زناشويي دارد كه توسط قانون و شرع برشمرده شده است. مطابق قانون به محض ازدواج، ميان زوجين وظايف و تكاليفي برقرار ميشود كه آنها بايد نسبت به يكديگر آن را انجام دهند. اين وظايف شامل تمكين عام و تمكين خاص است.
برخی کلمات رایج در مبحث اجرت المثل ایام زناشویی
- تمکین عام
تمكين عام به معناي حضور زن در زندگي مشترک و عمل به وظايفي است كه شرع و قانون تعيين كرده است. مثلا زن شرعا نميتواند بدون اجازه همسرش از خانه خارج شود. ادامه تحصيل و كار كردن زن در خارج از منزل نيز بايد با اجازه شوهر باشد، هر چند در حال حاضر بسياري از زنان اين حقوق را در عقدنامه دريافت ميكنند.
- تمکین خاص
تمكين خاص نيز به معناي عمل كردن زن به وظايف زناشويي است.
- اجرتالمثل
حال اگر زن در طول زندگي مشترک و در خانه همسر خود، كاري به جز اين موارد را به دستور شوهر انجام دهد، مستحق پاداشي است كه به آن اجرت المثل ایام زوجیت گفته ميشود.
چه عواملی در تعیین میزان اجرت المثل ایام زناشویی درنظر گرفته می شوند؟
كارشناسي پروندههاي اجرت المثل ایام زناشویی نيز مانند تمام امور حقوقي شامل فوت و فنهاي خاصي است كه كارشناسان با دقت خاصی نسبت به تعیین میزان اجرت المثل زوجه رسيدگي ميكنند. مثلا به زنان شاغل در خارج از منزل هميشه اجرتالمثل كمتري تعلق ميگيرد.
در قانون و شرع زن مالک دارايي و پولي است كه به دست ميآورد و حال اگر با توافق شوهر، او در خارج از منزل كار ميكند، الزامي ندارد كه حتي يك ريال از درآمد خود را به همسرش بپردازد يا اينكه در منزل خرج كند.
در بحث شرایط تعلق گرفتن اجرت المثل وقتي زن بيرون از خانه شاغل باشد، طبيعتا وقت كمتري براي كارهاي منزل ميگذارد، هر چند ممكن است استثناهايي وجود داشته باشد و زني در عين اشتغال در خارج از منزل همه وظايف خود را انجام دهد؛ اما اين فرض چندان منطقي نيست زيرا كار در منزل بر اساس وقت تنظيم ميشود و زني كه در ساعت ۵ بعد از ظهر به خانه ميرسد، نميتواند مانند زني كه از صبح در خانه است، كار و فعاليت داشته باشد.
نكته جالب اينكه زناني كه فقط خانهدار هستند، در زمان كارشناسي برای تعیین میزان اجرت المثل زوجه، رقمهاي بهتري دريافت ميكنند. تحصيلات زن نيز مساله ديگري است كه در اجرت المثل ایام زوجیت موثر است. استدلال اين نظريه نيز اين است كه دستمزد يک پرستار با تحصيلات ليسانس بسيار بيش از دستمزد پرستاري با تحصيلات ديپلم است. پايگاه اجتماعي، شئون زن، شغل پدر، محل زندگي در زمان مجردي و تحصيلات در زمان تجرد و بعد از ازدواج هم در افزايش ميزان اجرتالمثل تاثير قابل توجهي دارد.
تعداد فرزندان نيز از دیگر موارد موثر در كارشناسي تعیین میزان اجرت المثل زوجه است. اگر فرزندان مادري دختر باشند، اجرتالمثل كمتري به او تعلق ميگيرد چون فرض بر اين است كه در خانه دختر هميشه كمک حال مادر است؛ حال آن كه در خصوص پسرها چنين مسالهاي هميشگي نيست. اگر مادري فرزند خود را از شير خود تغذيه كرده باشد نيز مشمول دريافت اجرتالمثل بيشتري است . اينكه زني در هنگام ازدواج، فرزند يا فرزندان قبلي همسرش از زن سابقش را نيز بزرگ كند، باز هم سبب افزايش ميزان اجرت المثل ایام زناشویی ميشود.
ممكن است مردي بخشي از ايام زندگي خود را در ماموريت كاري خارج از كشور يا مثلا زندان گذرانده باشد. اين مساله نيز در كاهش يا افزايش اجرتالمثل موثر است. از دیگر شرایط تعلق اجرت المثل زناشویی این است که معمولا براي ايام عقد و زماني كه زن در خانه پدرش است و با همسرش دچار مشكل ميشود، اجرتالمثلي تعلق نميگيرد.
شرایط تعلق اجرت المثل زناشویی در قانون:
حق زوجه برای گرفتن اجرت المثل ایام زناشویی مستند به دو ماده قانونی است:
۱- ماده ۳۳۶ قانون مدنی : «هر کس بر حسب امر دیگری اقدام به عملی کند که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد، عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود؛ مگر اینکه معلوم شود که قصد تبرع (رایگان) داشته است»
۲- بند الف تبصره ۶ ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب ۲۸ آبان سال ۱۳۷۱ مجمع تشخیص مصلحت نظام : «چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا بر عهده وی نبوده، به دستور زوج و با نداشتن قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجامشده را محاسبه و به پرداخت آن حکم میکند»
بنابراین زوجه میتواند با استناد به مواد فوق در صورت حصول شرایط تعلق گرفتن اجرت المثل ، حق خود را از زوج مطالبه کند.
به چه زنانی اجرت المثل ایام زناشویی تعلق نمی گیرد؟
دادگاه در مورد شرایط تعلق گرفتن اجرت المثل به زوجه طبق قانون عمل میکند اما در مواردی اجرت المثل ایام زناشویی به زن تعلق نمیگیرد که عبارتند از:
- زنی که در خانه به قصد تبرع یعنی به رایگان و در راه رضای خدا کار می کرده است.
- زنی که فعالیت خانه داری را به عنوان شرط ضمن عقد قرار داده باشد.
- زنی که به علتی غیر از عسر و حرج تقاضای طلاق داده باشد.
- زنی که همسرش وی را به خاطر تخلف از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار طلاق می دهد.
نکته:
اگر به هر دلیل امکان تعیین میزان و مطالبه اجرت المثل زوجه نباشد (یکی از دلایل بالا) نوبت به نحله می رسد و نسبت به تعیین نحله اقدام می شود. بنابراین نمی توان هم اجرت المثل ایام زناشویی گرفت و هم درخواست پرداخت نحله کرد.
در تعیین نحله، دادگاه با توجه به وضع مالی زوج و زحمات زوجه مبلغی را به عنوان نحله تعیین می کند که به زوجه بپردازد و در نحله نیازی به تعیین کارشناس نیست و قاضی باید راجع به وضعیت مالی زوج تحقیق و با توجه به زحمات زن مبلغ متناسبی بابت نحله معین کند.
درآمدهاي هزينه شده در خانه شوهر
در قانون حمايت از خانواده تاکيد شده است که اگر زوجه کارمند باشد و ماحصل دسترنج و دستمزد خودش يا حقوق ماهيانه خودش را در منزل زوج مصرف کند اين مبلغ علاوه بر اجرت المثل قابل وصول است. بر اساس ماده ۳۰ قانون حمايت از خانواده اجرت المثل ایام زناشویی براي کاري است که زن در خانه شوهرش انجام مي دهد اما خانمي که شاغل است و حقوق خود را در خانه همسر مصرف کرده است، مي تواند آن را به طور تمام و کمال مطالبه کند.
ماده ۳۰ قانون حمايت از خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ اعلام مي دارد:
در مواردي که زوجه در دادگاه ثابت کند به امر زوج يا اذن وي (يعني يا اينکه همسرش به او گفته که حقوق خود را خرج کن يا اينکه اجازه گرفته و خرج کرده است) از مال خود براي مخارج متعارف زندگي مشترک (مال خود يا حقوق ماهيانه خود يا ارثي که به خانواده همسر آورده است) که بر عهده زوجه است هزينه کرده و زوج نتواند قصد تبرع زوجه را اثبات کند مي تواند معادل آن را از وي دريافت کند.
محاسبه میزان مهریه در اپلیکیشن دادمان
موسسه حقوقی سروش نافع دادمان (شعبه مرکزی کرج) با همکاری تیمی قدرتمند و متعهد متشکل از حقوقدانان مجرب، وکلای پایه یک دادگستری، قضات بازنشسته، اساتید دانشگاه و کارشناسان در حوزه های مختلفی از جمله خانواده و ارث و ثبت و صنایع و مالی و کیفری و حسابداری با هدف ارائه خدمات گسترده مشاوره حقوقی و داوری و قبول انواع وکالتهای حقوقی و کیفری و خانوادگی و ارثیه در چارچوب قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران و در راستای تکریم ارباب رجوع اقدام به راه اندازی اپلیکیشن دادمان کرده است و یکی از بخشهایی که در این اپلیکیشن با استقبال زیاد کاربران روبرو شده بخش محاسبه میزان مهریه میباشد. برای دریافت لینک اپلیکیشن و نصب آن روی عکس زیر کلیک کنید:
خانواده مهم ترین و با قداست ترین نهاد اجتماعی در جامعه است که در عرصه مناسب فردی و گروهی و به لحاظ عرفی و حقوقی که در پی ازدواج و نکاح فی مابین زن و مرد شکل می گیرد. از این رو حل و فصل اختلافات در دادگاه خانواده ظرافت های خاص خود را دارد. موسسه حقوقی سروش نافع دادمان با همکاری تیمی قوی و قدرتمند و متعهد متشکل از دکترین حقوق ،اساتید دانشگاه ، قضات بازنشسته، وکلای پایه یک دادگستری آماده ارایه کلیه خدمات مشاوره و وکالت حقوقی خانواده است.
برای دریافت خدمات و اطلاعات مشاوره ای درباره میزان اجرت المثل ایام زناشویی روی لینک زیر کلیک کنید:
گردآورنده : موسسه حقوقی سروش نافع دادمان
شایان کریمی
حقوقدان و مشاور حقوقی | مدیر داخلی موسسه حقوقی دادمان نویسنده مطالب منتشر شده در این صفحه، با هدف ارائه اطلاعات حقوقی کاربردی و قابل فهم برای تمامی مخاطبان از عموم مردم تا فعالان حرفه ای حوزه حقوق. برای دریافت مشاوره، می توانید از راههای ارتباطی از جمله واتس آپ، ایمیل و سایر راه های معرفی شده استفاده فرمایید.
