انواع مرور زمان در قانون مجازات اسلامی چیست؟

مرور زمان یکی از موارد سقوط مجازات (ماده113 قانون مجازات اسلامی) در نظر گرفته شده است که گذشتن و سپری شدن مدتی است که پس از آن مدت یک جرم در مرجع صالح حسب مورد دیگر قابل تعقیب نیست یا اینکه رسیدگی نمی شود یا اینکه حکم صادره در صورتی که حکم صادر شده باشد اجرا نخواهد شد. در این نوشتار از مجله حقوق ی دادمان با ما همراه باشید.

ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری:  تعقيب امر كيفري كه طبق قانون شروع شده است و همچنين اجراي مجازات موقوف نمي‌شود، مگر در موارد زير:

• فوت متهم يا محكومٌ‌عليه
• گذشت شاكي يا مدعي خصوصي در جرائم قابل گذشت
• شمول عفو
• نسخ مجازات قانوني
• شمول مرور زمان در موارد پيش‌بيني شده در قانون
• توبه متهم در موارد پيش‌بيني شده در قانون
• اعتبار امر مختوم

انواع مرور زمان کیفری در قانون مجازات اسلامی

مرور زمان در قانون مجازات اسلامی مصوب1392 (مواد105،107) به دو بخش تقسیم شده است :

1.  مرور زمان تعقیب
2. مرور زمان شکایت
3. مرور زمان اجرای حکم

نکته: مرور زمان در جرایم تعزیری جریان دارد و در جرائم مستوجب حد، قصاص و دیه پذیرفته نیست.

نکته: مرور زمان در جرائم قابل گذشت جریان دارد نه غیر قابل گذشت. جرائمی قابل گذشت.(ماده104 قانون مجازات اسلامی)

مرور زمان تعقیب:( ماده 105 قانون مجازات اسلامی)

 مرور زمان، در صورتي تعقيب جرايم موجب تعزير را موقوف مي‌كند كه از تاريخ وقوع جرم تا انقضاي مواعد زير تعقيب نشده يا از تاريخ آخرين اقدام تعقيبي يا تحقيقي تا انقضاي اين مواعد به صدور حكم قطعي منتهي نگرديده باشد:

الف) در جرایم تعزیری درجه یک تا سه با انقضای پانزده سال

ب) در جرایم تعزیری درجه چهار: با انقضای ده سال

پ) در جرایم تعزیری درجه پنج: با انقضای هفت سال

ت) در جرایم تعزیری درجه شش: با انقضای پنج سال

ث) در جرایم تعزیری درجه هفت و هشت: با انقضای سه سال

مرور زمان شکایت:(ماده106 قانون مجازات اسلامی)

در جرايم تعزيري قابل گذشت هرگاه متضرر از جرم در مدت يك‌سال از تاريخ اطلاع از وقوع جرم، شكايت نكند، حق شكايت كيفري او ساقط مي‌شود مگر اين‌كه تحت سلطه متهم بوده يا به‌دليلي خارج از اختيار، قادر به شكايت نباشد كه در اين صورت مهلت مزبور از تاريخ رفع مانع محاسبه مي‌شود. هرگاه متضرر از جرم قبل از انقضاي مدت مذكور فوت كند و دليلي بر صرف‌نظر وي از طرح شكايت نباشد هر يك از ورثه وي در مهلت شش ماه از تاريخ وفات حق شكايت دارد.

تبصره: غير از مواردي كه شاكي تحت سلطه متهم بوده، درصورتي به شكايت وي يا ورثه او رسيدگي مي‌شود كه جرم موضوع شكايت طبق ماده(105) اين قانون مشمول مرور زمان نشده باشد.

مرور زمان اجرای احکام:(ماده107 قانون مجازات اسلامی)

مرور زمان، اجراي احكام قطعي تعزيري را موقوف مي‌كند و مدت آن از تاريخ قطعيت حكم به قرار زير است:

الف) در جرایم تعزیری درجه یک تا سه: با انقضای بیست سال

ب) در جرایم تعزیری درجه چهار: با انقضای پانزده سال

پ) در جرایم تعزیری درجه پنج: با انقضای ده سال

ت) در جرایم تعزیری درجه شش: با انقضای هفت سال

ث) در جرایم تعزیری درجه هفت و هشت: با انقضای پنج سال

در صورتی که قرار موقوفی تعقیب یا موقوفی اجرای حکم صادر شود،این مسئله مانع از استیفای ضرر و زیان مدعی خصوصی یعنی مال باخته ی متضرر از جرم نخواهد بود،یعنی متضرر از جرم میتواند دعوای خصوصی را در مرجع صالح اقامه نماید.(ماده113قانون مجازات اسلامی)