یکی از موارد مهم در بحث دانستنی ها و نکات حقوقی و کیفری قوانین و مقررات انواع دیه می باشد که در مقالات مختلف مجله حقوقی دادمان درباره انواع دیه و مهلت پرداخت دیه از زمان وقوع جنایت و یا حادثه به تفصیل صحبت شده است .در این مجموعه مقالات نکات و دانستنی های حقوقی و کیفری دادمان به مقررات وضع شده در بحث مهلت پرداخت دیه از زمان وقوع حادثه به ترتیب زیر اشاره میکنیم مگر اینکه به نحو دیگری تراضی شده باشد :
۱ – در جرائم عمدی موجب دیه ، مهلت پرداخت دیه ظرف مدت یک سال قمری است.
۲ – درجرائم شبه عمد مهلت پرداخت دیه ، ظرف مدت دو سال قمری است و پرداخت کننده باید هر سال نصف آن را پرداخت نماید.
۳ – در جرائم خطای محض مهلت پرداخت دیه ، ظرف مدت سه سال قمری است و پرداخت کننده باید هر سال یک سوم دیه را پرداخت نماید.
مهلت پرداخت دیه تا چه زمانی است؟
دیه، جریمه مالی است که قانون گذار، برای مجازات جنایت هایی که بر جان و یا اعضای بدن دیگران وارد شده، در نظر گرفته است. البته، مجازات دیه، زمانی اعمال می شود که به یک دلیل قانونی، امکان قصاص وجود نداشته باشد یا طرفین دعوی، بر گرفتن دیه، به جای قصاص فرد مرتکب، تراضی و توافق نمایند .
قانونگذار، به طور دقیق، میزان دیه انواع آسیب های وارده به اعضای بدن را مشخص کرده است. در مواردی که امکان تعیین مقدار دیه آسیب اعضای بدن، ممکن نباشد، ارش، با نظر پزشکی قانونی، تعیین می شود. همانطور که میزان دیه آسیب هر عضو، در قانون مشخص است، مدت زمان پرداخت دیه نیز مورد توجه قانون گذار بوده که بسته به عمد بودن یا نبودن جرم، شرایط متفاوتی خواهد داشت .
ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی، در تعریف دیه، مقرر می دارد: “دیه، مالی است که در شرع مقدس، برای ایراد جنایت غیر عمدی بر نفس، اعضا و منافع و یا جنایت عمدی، در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد، به موجب قانون، مقرر می شود.” بر اساس این ماده، دیه، یکی از انواع مجازات های مورد پیش بینی قانون گذار، در جرائم می باشد که باید توسط مسئول پرداخت دیه، در مهلت پرداخت دیه بعد از رای دادگاه، در جرائم عمدی و ضرب و جرح یا جرایم غیر عمدی، به مجنی علیه یا اولیای دم، داده شود.
برای پاسخ به این پرسش که مهلت پرداخت دیه تا چه زمانی است؟ باید به قانون مجازات اسلامی، رجوع کرد. قانون مجازات اسلامی، در مواد ۴۸۸ تا ۴۹۱، مهلت پرداخت و نحوه واریز دیه بعد از رای دادگاه و ترتیب پرداخت دیه را مشخص کرده است. مطابق مواد قانون مجازات اسلامی، مدت زمان پرداخت دیه، بسته به نحوه وقوع جنایت، متفاوت خواهد بود و می تواند یک سال قمری، دو سال قمری یا سه سال قمری، از تاریخ وقوع جنایت باشد. بر اساس قانون، نحوه وقوع جرم، می تواند به یکی از حالت های زیر باشد:
عمد: جرم عمد، جرمی است که مرتکب آن، هم، قصد انجام فعل را داشته و هم، قصد نتیجه؛ یعنی با علم آگاهی و با سوء نیت، اقدام به ارتکاب عمل مجرمانه می نماید.
شبه عمد: هر گاه مرتکب جرم، قصد فعل را داشته باشد اما قصد نتیجه را نداشته باشد، به عبارتی، بدون سوء نیت، مرتکب جنایت شود، جرم شبه عمد خواهد بود.
خطای محض: هر گاه جنایت، در خواب و بیهوشی یا به وسیله شخص صغیر و مجنون واقع شود، خطای محض است. همچنین، زمانی که مرتکب، نه قصد فعل (انجام رفتاری نسبت به مجنی علیه) داشته باشد نه قصد نتیجه، جنایت واقع شده، خطای محض خواهد بود.
نکات مهم در مهلت پرداخت دیه از زمان وقوع حادثه
🔸هرگاه پرداخت کننده در بین مهلت های مقرر نسبت به پرداخت تمام و یا قسمتی از دیه اقدام نماید ، محکوم له مکلف به قبول آن است.
🔸در صورتی که پرداخت کننده بخواهد هریک از انواع دیه را پرداخت نماید و یا پرداخت دیه به صورت اقساطی باشد معیار ، قیمت زمان پرداخت است مگر آنکه به یک مبلغ قطعی توافق شده باشد.
🔸در مواردی که بین مرتکب جنایت عمدی و اولیاء دم یا مجنی علیه بر گرفتن دیه توافق شود ولیکن مهلت پرداخت آن مشخص نگردد ، دیه باید ظرف مدت یک سال از حین تراضی پرداخت گردد.
توافق در مهلت پرداخت دیه
اولیای دم یا قربانی، می توانند با مرتکب جرم، توافق کنند که به جای اجرای مجازات قصاص، در مواردی که مجازات قصاص به عنوان مجازات اصلی در نظر گرفته می شود، دیه به عنوان مجازات جانشین جرم، در نظر گرفته شود. در این صورت، مبلغ دیه و مدت زمان پرداخت دیه، با توافق و تراضی طرفین، مشخص خواهد شد.
محاسبه دیه در اپلیکیشن دادمان
موسسه حقوقی سروش نافع دادمان (شعبه مرکزی کرج) با همکاری تیمی قدرتمند و متعهد متشکل از حقوقدانان مجرب، وکلای پایه یک دادگستری، قضات بازنشسته، اساتید دانشگاه و کارشناسان در حوزه های مختلفی از جمله ثبت و صنایع و مالی و کیفری و حسابداری با هدف ارائه خدمات گسترده مشاوره حقوقی و داوری و قبول انواع وکالتهای حقوقی و کیفری در چارچوب قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران و در راستای تکریم ارباب رجوع اقدام به راه اندازی اپلیکیشن دادمان کرده است و یکی از بخشهایی که در این اپلیکیشن با استقبال زیاد کاربران روبرو شده بخش محاسبه دیه میباشد. برای دریافت لینک اپلیکیشن و نصب آن روی عکس زیر کلیک کنید:
شایان کریمی
حقوقدان و مشاور حقوقی | مدیر داخلی موسسه حقوقی دادمان نویسنده مطالب منتشر شده در این صفحه، با هدف ارائه اطلاعات حقوقی کاربردی و قابل فهم برای تمامی مخاطبان از عموم مردم تا فعالان حرفه ای حوزه حقوق. برای دریافت مشاوره، می توانید از راههای ارتباطی از جمله واتس آپ، ایمیل و سایر راه های معرفی شده استفاده فرمایید.
