فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شده توسط دادگاه از نظر قانون عبارت است از تشخیص انطباق یا عدم انطباق رای مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقرارات قانونی و شمانل بعضی احکام میشود. در این نوشتار از مجموعه نکات حقوقی و کیفری دادمان به طور کامل فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شده و آرای قابل تجدید نظر و غیر قابل فرجام و مهلت فرجام خواهی را مورد بررسی قرار می دهیم.
انواع فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شده
در بحث تجدید نظر و فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شده دو نوع فرجام خواهی وجود دارد که عبارتند از:
۱) فرجام خواهی بیواسطه:
- الف) فرجامخواهی اصلی (فرجامخواه)
- ب) فرجامخواهی تبعی(فرجامخوانده)
بدین معنی كه محكوم له به برخی از قسمتهای حكم دادگاه بدوی اعتراض دارد ولی به منظور صلح طلبی یا جلوگیری از اطاله دادرسی و …. از درخواست فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شده خودداری میكند ولی طرف او از حكم صادره درخواست رسیدگی فرجامی كرده، لذا او هم از قسمتهای مورد نظر درخواست رسیدگی فرجامی میكند.
۲) فرجامخواهی باواسطه:
درخواست فرجام از دادستان كل كشور است كه شرایط زیر را میطلبد:
- الف) در مهلت مقرر فرجام خواهی نشده باشد.
- ب) ذینفع مدعی خلاف شرع یا قانونی بودن رأی قابل فرجام باشد.
- ج) درخواست فرجام مستلزم تقدیم دادخواست و پرداخت هزینهدادرسی فرجامی است.
- د) مهلت این كار، یك ماه از تاریخ انقضای مهلت فرجامخواهی یا قطعی شدن قرار رد دادخواست فرجامی یا ابلاغ رأی دیوان عالی در خصوص تأیید قرار رد دادخواست فرجامی است.
احکام و آرای قابل فرجام عبارتند از:
1) آراء دادگاه تجدید نظر
2) آراء دادگاههای بدوی؛ جز آنچه به علت عدم درخواست تجدیدنظر قطعیت یافته مگر در موارد زیر:
- الف/احكام راجع به اصل نكاح و فسخ آن، طلاق، نَسَب، حجر، وقف، ثلث، حبس و تولیت و احكامی كه خواسته آن بیش از۲۰میلیون ریال باشد.
- ب/قرارهای ابطال و رد دادخواست، قرار سقوط دعوا، قرار عدم اهلیت یكی از طرفین. مشروط به اینكه اصل حكم راجع به آنها قابل رسیدگی فرجامی باشد.
️احکام و آرای غیر قابل فرجام عبارتند از:
1) احكام مستند به اقرار قاطع دعوا در دادگاه
۲) احكام مستند به نظریه یك یا چند نفر كارشناس كه طرفین به طور كتبی رأی آنها را قاطع دعوا قرار داده باشند.
۳) احكام مستند به سوگند قاطع دعوا.
۴) احكامی كه طرفین حق فرجامخواهی خود را نسبت به آن ساقط كرده باشند.
۵) احكام مربوط به فرعیات دعوائی كه قابل رسیدگی فرجامی نباشد.
۶) احكامی كه به موجب قوانین خاص غیرقابل فرجامخواهی است.
️مهلت فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شده
️مهلت فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شدهاین مدت برای افراد مقیم ایران۲۰روز برای افراد مقیم خارج دو ماه میباشد. در صورتی كه محكوم علیه متعدد باشند و حتی فقط یك نفرشان ساكن خارج باشد برای همه ۲ماه مهلت فرجام خواهی در آرا و احکام صادر شده وجود دارد.
⭕️ابتدای مهلت فرجام خواهی:
۱) برای آرای دادگاه تجدیدنظر استان از روز ابلاغ رأی.
۲) برای آرای قابل تجدید نظر دادگاه بدوی كه نسبت به آن تجدید نظر خواهی نشده از تاریخ انقضای مهلت تجدیدنظر.
️️موارد نقض حکم یا قرار در دیوان عالی
۱) عدم صلاحیت ذاتی دادگاه
۲) عدم صلاحیت محلی به شرطی که به آن ایراد شده باشد.
۳) عدم رعایت اصول دادرسی و قواعد آمره و حقوق اصحاب دعوا به شرطی كه به آن ایراد شده باشد.
۴) آرای مغایر با یكدیگر، بدون سبب قانونی
۵) در صورت نقص تحقیقات یا عدم توجه به دلایل و مدافعات طرفین.
۶) ثبوت عدم صحت مداركی كه مبنای رأی بوده است.
۷) اگر دعوا ناشی از قرارداد بوده و مفاد سند یا قانون مربوط به آن قرارداد معنای دیگری غیر از معنای مورد نظر دادگاه صادر کننده رأی داشته باشد.
تکلیف دیوان پس از نقض رأی
۱) اگر نقض به علت نقص تحقیقات باشد جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رأی ارجاع میشود.
۲) اگر نقض به علت عدم صلاحیت باشد، پرونده به دادگاهی ڪه دیوان عالی کشور صالح بداند ارجاع میگردد.
۳) در صورت مغایر بودن دو رأی در یڪ موضوع، رأی موخر نقض وبلا ارجاع میماند. (م۳۷۶)
شایان کریمی
حقوقدان و مشاور حقوقی | مدیر داخلی موسسه حقوقی دادمان نویسنده مطالب منتشر شده در این صفحه، با هدف ارائه اطلاعات حقوقی کاربردی و قابل فهم برای تمامی مخاطبان از عموم مردم تا فعالان حرفه ای حوزه حقوق. برای دریافت مشاوره، می توانید از راههای ارتباطی از جمله واتس آپ، ایمیل و سایر راه های معرفی شده استفاده فرمایید.
